( إنكم إذا فعلتم ذلك قطعتم أرحامكم ) : « اگر چنين كارى را انجام دهيد صله‌ى رحم را قطع مىكنيد . » پس مشخص شد كه در عصر نبوى منابع قانون‌گذارى تنها كتاب و سنت بوده و هرحكمى كه از طريق اجتهاد استنباط شده ، گاهى از كتاب و گاهى از سنت بوده است . اصول فقه در عصر خلفا با رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باب وحى مسدود و فرستادن پيام آسمانى منقطع شد و آن حضرت دو گنجينه‌ى گران‌بها را براى امت اسلامى برجاى گذارد : ( تركت فيكم أمرين لن تضلوا ما تمسكتم بها : كتاب اللّه و سنة نبيه ) با اين حال وقوع حوادث جديد و رويدادهاى گوناگون مسئوليت سنگينى را متوجه صحابه نمود تا با استفاده از نصوص كتاب و سنت و درك روح دين و فهم مقاصد شارع به اجتهاد بپردازند . عواملى كه موجب شد ياران رسول خدا اجتهاد كنند ، عبارتند از : 1 - رحلت پيامبر . 2 - گشوده شدن ( فتح ) سرزمين‌هاى جديد در زمان خلفاى راشدين و اسلام آوردن ساكنان آن‌ها كه زبان عربى نمىدانستند و براى فهم مسائل دينى به صحابه مراجعه مىكردند تا پاسخ پرسش‌هاى خود را از آنان بگيرند . در ميان صحابه حدود صد و سى نفر به مرتبه اجتهاد رسيده‌اند كه هفت تن از آنان از شهرت ويژه‌اى برخوردار كه عبارتند از : 1 - عمر بن خطاب 2 - على بن ابى طالب 3 - عايشه أم المؤمنين 4 - عبد اللّه بن مسعود 5 - زيد بن ثابت 6 - عبد اللّه بن عمر 7 - عبد اللّه بن عباس - رضى اللّه عنهم أجمعين - . اين اشخاص بدون قاعده و ضابطه اجتهاد نمىكردند ، بلكه به سبب آشنايى كامل با كتاب خدا و اسباب نزول و اسباب ورود حديث ، ناسخ و منسوخ ، مجمل و مبين ، مطلق و مقيد ، عام و خاص و مقاصد شريعت اگر مىخواستند حكم مسأله‌اى را بيابند ، اول به كتاب و سنت و اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مراجعه مىكردند